Wady postawy - skąd się biorą i jak wygląda terapia

Wady postawy to jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych w Polsce - według różnych szacunków dotyczą od 50 do 60% dzieci i znacznej części dorosłych. Problem rzadko pojawia się nagle. Narasta latami, napędzany siedzącym trybem życia, brakiem ruchu, złymi nawykami przy biurku i - co wielu pacjentów pomija - nieprawidłowym ustawieniem stóp, które rzutuje na całą resztę ciała od podłoża w górę.

Najczęstsze wady postawy i ich konsekwencje

Wady postawy mogą dotyczyć różnych segmentów ciała. W obrębie kręgosłupa najczęściej diagnozuje się skoliozę (boczne skrzywienie), hiperkifozę piersiową (plecy okrągłe), hiperlordozę lędźwiową (plecy wklęsłe) i plecy płaskie. U dzieci i młodzieży często dochodzą do tego odstające łopatki oraz problemy z koordynacją ruchową.

Na poziomie kończyn dolnych powszechne są kolana szpotawe i koślawe, a w obrębie stóp - płaskostopie, koślawość i nieprawidłowe ustawienie palców. Te z pozoru lokalne problemy mają szeroki zasięg: nieprawidłowe obciążenie stopy zaburza ustawienie kolana, kolano wpływa na biodro, biodro - na miednicę i kręgosłup. Długotrwale nieleczone wady postawy prowadzą do przewlekłych bólów pleców i stawów, ograniczenia ruchomości, zaburzeń oddychania, a u kobiet - nawet do problemów ginekologicznych.

Dlaczego stopa jest tak ważna w terapii wad postawy?

Stopa to fundament układu ruchu. Każdego dnia przyjmuje wielokrotność masy ciała i przenosi siły reakcji podłoża na całą resztę kończyny. Gdy łuk podłużny jest zbyt niski (płaskostopie) lub stopa nadmiernie się pronuje (obraca ku środkowi), zmienia się ustawienie osi kolana i biodra. Efektem są przeciążenia, asymetrie mięśniowe i kompensacje sięgające aż po odcinek szyjny kręgosłupa.

Właśnie dlatego ocena stóp jest integralną częścią diagnostyki wad postawy. Badanie na podoskopie - urządzeniu rejestrującym rozkład nacisku i kształt łuków stopy - pozwala precyzyjnie ocenić biomechanikę i wychwycić nieprawidłowości, których nie widać gołym okiem w pozycji stojącej. Na tej podstawie fizjoterapeuta planuje ćwiczenia korekcyjne i - jeśli to konieczne - dobiera indywidualne wkładki ortopedyczne.

Na czym polega terapia wad postawy?

Terapia jest zawsze indywidualnie dopasowana do rodzaju wady, wieku pacjenta i stopnia zaawansowania zmian. Standardowo obejmuje kilka obszarów działania.

Diagnostyka i ocena biomechaniki - na pierwszej wizycie fizjoterapeuta przeprowadza wywiad, ocenia postawę, zakres ruchu i wzorce ruchowe. Może zlecić badanie podoskopem lub inne testy funkcjonalne, które pokażą, gdzie tkwi źródło problemu.

Ćwiczenia korekcyjne - wzmacniają osłabione mięśnie (najczęściej mięśnie głębokie tułowia, mięśnie grzbietu, mięśnie pośladkowe), rozciągają przykurczone struktury (np. mięśnie piersiowe przy plecy okrągłych) i uczą prawidłowych wzorców ruchowych, które pacjent może stosować na co dzień. Część ćwiczeń - po opanowaniu techniki - można wykonywać w domu.

Wkładki ortopedyczne - przy wadach stóp wpływających na całą postawę, indywidualnie dobrane wkładki stabilizują stopę, poprawiają ustawienie kończyny i odciążają miejsca narażone na przeciążenia. W odróżnieniu od gotowych wkładek aptecznych, wkładki robione na miarę uwzględniają specyficzny rozkład nacisku i sposób poruszania się konkretnego pacjenta.

Terapia manualna i inne metody fizykalne - w zależności od potrzeb, uzupełnieniem ćwiczeń mogą być terapia manualna, kinesiotaping, masaż leczniczy lub zabiegi fizykoterapeutyczne łagodzące ból i napięcie mięśniowe.

Kiedy zacząć - i dlaczego wcześniej znaczy lepiej?

Wady postawy najefektywniej leczy się wtedy, gdy układ ruchu jest jeszcze plastyczny - u dzieci i młodzieży w trakcie wzrostu. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza i wdrożona terapia, tym większa szansa na pełną korekcję i uniknięcie powikłań w dorosłym życiu.

U dorosłych cel terapii jest nieco inny: nie zawsze udaje się w pełni odwrócić zmiany strukturalne, ale dobrze prowadzona terapia potrafi znacząco zmniejszyć ból, poprawić zakres ruchu i zatrzymać postęp wady. Pierwsze efekty regularnych ćwiczeń korekcyjnych są zazwyczaj zauważalne po kilku tygodniach.

Terapia wad postawy Warszawa - w tym diagnostyka stóp podoskopem, dobór wkładek ortopedycznych i ćwiczenia korekcyjne - dostępna jest w Centrum Medycznym i Rehabilitacji Kriosonik przy ul. Wysockiego 51 na Targówku (przy PKP Toruńska), czynnym pn-pt 8:00-18:00.